Na drogach wykorzystuje się nie tylko znaki, ale też różnego rodzaju urządzenia bezpieczeństwa drogowego, w tym elementy odblaskowe – kocie oczka. Podobnie jak w przypadku znaków, obowiązują tutaj wymagania techniczne i zasady ich umieszczania, aby odblaski zapewniały bezpieczeństwo na drogach.
Punktowe elementy odblaskowe – najważniejsze informacje
Punktowe elementy odblaskowe to uzupełnienie znaków poziomych i pionowych. Zwiększają widoczność krawędzi jezdni oraz ostrzegają o szczególnie niebezpiecznych odcinkach. Elementy odblaskowe, podobnie jak np. lustra drogowe, wykorzystuje się przede wszystkim przy stałej organizacji ruchu. Zwiększają widoczność takich miejsc, jak:
- ostre łuki o złej widoczności,
- powierzchnie wyłączone z ruchu,
- kończące się pasy ruchu,
- ronda, wysepki, azyle dla pieszych,
- progi zwalniające,
- przejścia dla pieszych,
- przejazdy dla rowerzystów.
Na drogach wykorzystuje się elementy odblaskowe w różnych kolorach. Wybór koloru odblasku oczywiście nie jest przypadkowy, dlatego warto wiedzieć, co oznacza każdy z nich.
Często wykorzystywane są białe odblaski, które stosuje się przy stałej organizacji ruchu. Wyjątkiem są jednak prawostronne linie krawędziowe, do których oznakowania przeznaczone są czerwone elementy odblaskowe (kocie oczka). Przy czasowej organizacji ruchu, trzeba zdecydować się na żółte odblaski.
Elementy odblaskowe można też podzielić na aktywne i bierne. W biernych znajdują się odbłyśniki retrorefleksyjne. W aktywnych elementach odblaskowych, oprócz odbłyśników, umieszcza się źródło światła z baterią, która zazwyczaj ładuje się światłem słonecznym. Mogą to być np. diody elektroluminescencyjne. Odblaski aktywne sprawdzają się szczególnie w miejscach o niewielkim oświetleniu, gdzie bierne mogłyby stać się mało widoczne np. w wyniku zamglenia.
Wymagania techniczne wobec elementów odblaskowych
Wszystkie urządzenia bezpieczeństwa drogowego, niezależnie czy są to proste pachołki drogowe, zapory, czy właśnie elementy odblaskowe, muszą spełniać standardy techniczne, aby ich jakość była wyrównana na terenie całego kraju. Punktowe odblaski przede wszystkim nie mogę mieć żadnych ostrych elementów, żeby nie uszkodzić najeżdżających na nie pojazdów. Na powierzchni jezdni można mocować je na kilka sposobów, wykorzystuje się klejenie, zakotwiczanie lub wbudowywanie. Jeśli chodzi o materiały, wykorzystuje się przede wszystkim szkło lub wysokoudarowe tworzywo sztuczne.
Elementy odblaskowe różnią się pod względem konstrukcji, dlatego można wyróżnić kilka ich typów i klas. Ze względu na sposób zastosowania, dzielimy odblaski na stałe (typ P) i tymczasowe (typ T). Wykorzystuje się również podział według rodzaju odnośnika, czyli:
- typ 1 - szklany,
- typ 2 - z tworzywa sztucznego,
- typ 3 - z tworzywa sztucznego uzupełnionego pokrywą chroniącą przed ścieraniem.
Można je też podzielić ze względu na konstrukcję – tutaj wyróżniamy typ A (niezginający się) i typ B (zginający się).
Oprócz typów, punktowe elementy odblaskowe dzielimy na klasy zależne od wymiarów. Mierzy się tutaj przede wszystkim wysokość części wystającej nad nawierzchnię. W ten sposób wyróżniamy następujące klasy:
- klasa H1 - do 18 mm,
- klasa H2 - od 18 do 20 mm,
- klasa H 3 - od 20 do 25 mm.
Pod uwagę bierze się również maksymalne wymiary poziome:
- klasa HD1 - w kierunku ruchu długość 250 mm, szerokość 190 mm,
- klasa HD2 - w kierunku ruchu długość 320 mm, szerokość 230 mm.
Stosuje się także podział według minimalnych wymiarów poziomych tymczasowych elementów odblaskowych:
- klasa HDT1 - w kierunku ruchu długość 35 mm, szerokość 84 mm,
- klasa HDT1 - w kierunku ruchu długość 75 mm, szerokość 90 mm.
Ważne jest też trwałe, wyraźne oznakowanie punktowych elementów odblaskowych. Informacje konieczne do umieszczenia to typ (zgodnie z kryteriami, które opisaliśmy powyżej), nazwa lub znak towarowy i rok produkcji.
Zasady umieszczania punktowych elementów odblaskowych
Warto pamiętać, że punktowe elementy odblaskowe powinno się umieszczać na osi znakowanych linii. Najlepiej, jeśli znajdują się w tym samym przekroju poprzecznym drogi. Bardzo ważne jest też zachowanie odpowiednich odległości między elementami odblaskowymi. Zazwyczaj jest to 6 metrów, ale np. na skosach, zwężeniach jezdni czy kończących się pasach ruchu, elementy umieszcza się gęściej – co 3 do 5 metrów. Jeżeli do znakowania wykorzystuje się inne linie niż P-2a, P-4, P-7b i P-7d, odblaski można umieszczać w dużych odległościach od siebie, nawet co 12 metrów. Jeżeli na jezdni pojawiają się linie przerywane, odblaski umieszcza się w przerwach między liniami. W przypadku linii ciągłych, odblaski znajdują się obok linii. Warto też pamiętać, że odległości między elementami odblaskowymi znajdującymi się na wyspach budowanych na skrzyżowaniach i wlotach, nie powinny być większe niż 1 metr.
Podczas czasowych robót drogowych, odstępy między elementami odblaskowymi dobiera się indywidualnie. Wymaga to oceny, jakie rozmieszczenie zapewni prawidłowy tor jazdy w zależności od obecności skosów, geometrii drogi, widoczności itp.
Takie elementy, jak lustra drogowe, pachołki czy punktowe elementy odblaskowe pozwalają znacznie zwiększyć bezpieczeństwo na drogach, ponieważ ułatwiają kierowcom zachowanie prawidłowego toru jazdy.